Huwelijk

Het burgerlijk huwelijk gaat het kerkelijk huwelijk vooraf.

Een huwelijk kan worden aangegaan door twee personen van verschillend of hetzelfde geslacht.

Niemand mag een huwelijk aangaan voor hij/zij de leeftijd van achttien jaar heeft bereikt.

De jeugdrechtbank kan, om gewichtige redenen, ontheffing van de leeftijdsvereiste verlenen. De vordering wordt bij verzoekschrift ingediend ofwel door beide ouders, ofwel door één van hen, ofwel door de minderjarige indien de ouders niet in het huwelijk toestemmen.

Men mag geen tweede huwelijk aangaan voor de ontbinding van het eerste. Het huwelijk wordt ontbonden door:

• de dood van één der echtgenoten
• echtscheiding
• nietigverklaring van het eerste huwelijk

De toestemming van de echtgenoten is een essentiële voorwaarde bij het tot stand komen van een huwelijk. De toestemming tot het huwelijk is aan strenge vormvoorschriften onderworpen: persoonlijke vertegenwoordiging van de partijen, de verklaring van elke partij, de ene na de andere, dat zij elkaar willen aannemen tot echtgenoten, in aanwezigheid van getuigen. Daarenboven moeten de partijen die een huwelijk willen aangaan bekwaam zijn om toe te stemmen. De toestemming kan mondeling, schriftelijk of door het geven van een teken worden uitgedrukt. Van toestemming kan geen sprake zijn als de toekomstige echtgeno(o)t(e) :

• gedwongen wordt
• zich in aanhoudende staat van krankzinnigheid bevindt
• onder de invloed van een verdovingsmiddel verkeert
• dronken is
• zich in staat van hypnose bevindt

Elke persoon die zich in een dergelijke toestand bevindt, kent de draagwijdte niet van de toestemming die hij/zij geeft. Het huwelijk dat onder deze voorwaarden wordt voltrokken, zou dus nietig en onbestaande zijn gezien er geen huwelijk is wanneer er geen toestemming is.
Er is ook geen huwelijk wanneer, ondanks de gegeven formele toestemmingen tot het huwelijk, uit een geheel van omstandigheden blijkt dat de intentie van minstens van een van de echtgenoten kennelijk niet gericht is op het tot stand brengen van een duurzame levensgemeenschap, maar enkel op het bekomen van een verblijfsrechtelijk voordeel dat verbonden is aan de staat van gehuwde.

Het huwelijk is verboden:

• tussen alle bloedverwanten in de rechte opgaande en neerdalende lijn: nl. tussen ouders en kinderen, groothouders en kleinkinderen
• in de zijlijn tussen broers of halfbroers, tussen zusters of halfzusters, tussen broer en zuster of halfbroer en halfzuster
• tussen adoptant en de geadopteerde of zijn afstammelingen

Van deze verbodsbepalingen kan de Koning geen ontheffing verlenen.

In de volgende gevallen kan de Koning om gewichtige redenen ontheffing van de verbodsbepalingen verlenen:

• tussen aanverwanten in de rechte opgaande en neerdalende lijn: nl. tussen ex-schoonouders en ex-schoonkinderen en tussen ex-stiefouders en ex-stiefkinderen
• tussen oom en nicht, tante en neef, oom en neef, tante en nicht
• tussen de geadopteerde en de vorige echtgenoot van de adoptant
• tussen de adoptant en de vorige echtgenoot van de geadopteerde
• tussen de adoptieve kinderen van een zelfde adoptant
• tussen de geadopteerde en de kinderen van de adoptant

De vraag tot ontheffing wordt door de toekomstige echtgenoten gericht aan de Koning, via de minister van justitie. Een huwelijk dat in een van deze gevallen voltrokken wordt zonder koninklijke machtiging is ongeldig of kan ongeldig verklaard worden. Het is dus in je eigen belang het bestaan van bloed- of aanverwantschap te melden bij de aangifte van jouw huwelijk.

Er is geen wachttijd voor het aangaan van een nieuw huwelijk.

Het huwelijk heeft van rechtswege geen enkel gevolg voor de nationaliteit.

Het huwelijk heeft tot gevolg dat de echtgenoten zich verbinden tot samenwonen en tot bijdragen en uitgaven die met het gezinsleven gepaard gaan. Ook het statuut moet worden bepaald van ieders bezittingen en schulden, zowel van de voorhuwelijkse als van deze die aan de echtgenoten later zullen toekomen. Dit statuut zal de rechten en de plichten van beiden regelen ten opzichte van deze goederen en schulden, net als de aanspraken die derden (erfgenamen, schuldeisers) bij bepaalde gebeurtenissen tijdens het huwelijk kunnen laten gelden.

In beginsel komen de toekomstige echtgenoten volledig vrij overeen hoe zij dit alles wensen te regelen. Zij kunnen het huwelijksstelsel kiezen dat de wetgever heeft uitgeschreven in het Burgerlijk Wetboek (wettelijk stelsel zonder eigen huwelijkscontract) ofwel kunnen zij van dit wettelijk stelsel in meerdere of mindere mate afwijken. Dat kan door een eigen regeling uit te schrijven in een (plechtig) contract dat vóór het huwelijk door een notaris wordt opgemaakt en in het bijzijn van twee getuigen wordt ondertekend.

Wettelijk stelsel

In het 'wettelijk stelsel' blijven de voorhuwelijkse goederen en deze die tijdens het huwelijk verkregen worden door schenking, erfenis of testament, de persoonlijke eigendom van elke echtgenoot. Alle andere verwervingen tijdens het huwelijk (het overschot op de beroepsinkomsten, de spaargelden, de aankopen, de beleggingen) vormen de aanwinsten, die in gemeenschap aan beiden toebehoren. Deze aanwinsten omvatten alle opbrengsten die de voormelde eigen goederen opleveren (huur, pacht, intrest), ongeacht de naam, de wijze en het tijdstip waarop deze inkomsten bekomen en belegd worden.

Notarieel huwelijkscontract

Een notarieel huwelijkscontract biedt een waaier van mogelijkheden. Het gaat van een 'volledige scheiding van goederen en schulden' (zonder gemeenschappelijk bezit, tenzij de zaken die beide echtgenoten in onverdeeldheid verwerven of verschuldigd zijn) tot een 'algehele gemeenschap van goederen', die in beginsel alle goederen (behoudens deze met een strikt persoonlijk karakter) opvat.

Bovendien kunnen in een huwelijkscontract zeer belangrijke en verregaande beschikkingen opgenomen worden in het voordeel en ter bescherming van de langstlevende echtgenoot, zowel over de gemeenschappelijke als over de eigen goederen. Het wettelijk stelsel daarentegen voorziet voor de weduwe of de weduwnaar als er afstammelingen zijn, enkel een recht vruchtgebruik op de nagelaten bezittingen.

Tijdens het huwelijk kan het wettelijk of het gekozen huwelijksstelsel altijd gewijzigd of aangepast worden met het akkoord van de beide echtgenoten. Hiervoor is steeds de ondertekening van een notariële akte in het bijzijn van twee getuigen vereist. Dit contract heeft slechts uitwerking na de bekrachtiging door de rechtbank van eerste aanleg van de echtelijke verblijfplaats.

Wegens het uitermate belangrijk karakter van het huwelijksstelsel en al zijn gevolgen, is het aanbevolen tijdig een notaris te raadplegen.

Echtgenoten kunnen tijdens het huwelijk hun huwelijksvermogenstelsel wijzigen naar goeddunken en zelfs een ander stelsel aannemen. Hiervoor moeten zij zich wenden tot een notaris naar keuze, die de akte houdende wijziging van huwelijksvermogenstelsel opmaakt.

De ambtenaar van de burgerlijke stand weigert het huwelijk te voltrekken wanneer blijkt dat niet is voldaan aan de hoedanigheden en voorwaarden vereist om een huwelijk te mogen aangaan, of indien hij van oordeel is dat de voltrekking in strijd is met de beginselen van de openbare orde.

Weigert de ambtenaar van de burgerlijke stand de voltrekking van het huwelijk, dan brengt hij onmiddellijk de betrokkenen van zijn gemotiveerde beslissing op de hoogte en deelt hij de beroepsmogelijkheden mee die door de betrokken kunnen aangewend worden.