Sint-Vincentius woon- en zorgcentrum Brabaçonnestraat
Visie
Het nieuwe woon- en zorgcentrum komt op de site van het klooster Redemptoristen aan de Brabançonnestraat.
Het uitgangspunt voor het ontwerp is gestoeld op 2 essentiële principes:
De erkenning van de schaal van het nieuwe woon- en zorgcentrum, met de ambitie deze schaal op correcte wijze in te zetten voor een betekenisvol, stedelijk geheel. Belangrijk daarbij zijn de aansluiting op de context en een zelfbewuste, verantwoorde houding van de nieuwbouw om richting te geven aan de omliggende stad.
De Sint-Alfonsuskerk die door haar vooruitgeschoven positie, volume en sculpturale architectuur een prominente, bepalende rol moet spelen in het nieuwe volumespel.
Wegens de beperkte architecturale waarde en de nood aan het maximaliseren van de door gewestplan en beschermde kerk beperkte bebouwbare oppervlakte, werd besloten het kloostervolume d.d. 1986 af te breken.
We drapeerden het nieuwe volume rondom en achterdoor het grote kerkvolume. Zo komt het met zijn langste zijde langs het parkgebied te liggen, en kunnen de uiteenlopende condities van de site voor het wonen - het park, de kerk en de straat - maximaal geëxploreerd worden.
Vanaf de straatzijde wil het nieuwe volume in de eerste plaats het kerkgebouw kaderen en letterlijk centraal op de voorgrond plaatsen. Het wil het monument een haast natuurlijke plek geven in het geheel en zich letterlijk verhouden tot dit bepalende element. Tegelijk blijft de nieuwbouw op een afstand van de naburige bebouwing ten noorden en zuiden van het perceel, zodat aan beide zijden een publieke doorgang naar het parkgebied in de kern van het bouwblok ontstaat.
De aansluiting met de kerk gebeurt door een langgerekte tussenruimte, onbebouwd op de verdiepingen. Op het gelijkvloers is deze zone de inkomruimte en schakelruimte van het woonzorgcentrum naar de kerk toe. De lange circulatieruimte met hoge plafonds is analoog aan de vroegere kloostergangen, waar het voorportaal van de kerk en een horizontale articulatie in de kopgevel van het koor, nog schaalgevende elementen van zijn.
Aan noordzijde van de kerk plooit het nieuwe volume naar de straat, rondom een naar het park geopende 'patio'- ruimte.
Door de globale beweging van het volume wordt het mogelijk de kamers van de residenten naar de buitenzijde te oriënteren, terwijl de circulatieruimtes afwisselend uitkijken op de oude kerk - de nabijheid van de zijgevel van de oude kerk in de beglaasde circulatieruimte wordt beeldbepalend - en het park.
Organisatie
Het nieuwe woon- en zorgcentrum wordt opgebouwd volgens het model van leefgroepen - waarbij 1 verdieping optimaal 2 leefgroepen van elk 15 kamers huisvest.
De globale vorm van het gebouw ontwikkelt voldoende lengte voor 30 kamers. Ter hoogte van de 'patio' bevinden zich de gemeenschappelijke ruimtes van de beide leefgroepen, met een overhoeks zicht op het park.
Het nieuwe centrum telt 120 reguliere kamers (4x30 kamers) en een aantal ontvangst- en gemeenschappelijke ruimtes. Bovendien komen er ook 15 kamers in een aparte zone, bestemd voor huisvesting van de paters Redemptoristen, bewoners van het huidige kloostergebouw.
Het plan telt 4 typeverdiepingen met telkens 2 leefgroepen.
Om het bouwvolume in hoogte te beperken en aan te sluiten op de omgeving, komen de gemeenschappelijke en onthaalfuncties en de leefgroep van de paters in een halfverzonken verdieping. Hiertoe werd de natuurlijke helling van het terrein ingezet - het maaiveld is 60 cm lager aan noordzijde dan aan zuidzijde van de site - en is in de landschapsaanleg van het park een graduele overgang naar dit halfverzonken niveau gepland. De manipulatie van het maaiveld blijft weg uit de zone van de parkdreef en de waardevolle, hoogstammige bomen van het park.
De residentie van de paters - 15 kamers en gemeenschappelijke ruimtes - bevindt zich op dit licht verzonken niveau rond een besloten patio aan de noordzijde van het complex. De patioruimte licht de circulatieruimtes uit, de kamers bevinden zich aan gevels straat- en parkzijde. De voortuinzone wordt licht hellend zodat de raamopeningen in deze kamers identiek zijn als bij deze van de verdiepingen. De entree tot het nieuwe woon-zorgcentrum wordt symmetrisch georganiseerd aan beide zijden van het kerkvolume. De langgerekte entreeruimte geeft onmiddellijk toegang tot de verticale circulatie, maar laat in haar lengte eveneens toe het niveauverschil naar het half-verzonken onthaal met een helling te overbruggen.
De kerk wordt ingeschakeld als polyvalente ruimte in het woon-zorgcentrum. Haar ligging aan de straat, met een aparte toegankelijkheid, maakt het mogelijk ook open, publieke activiteiten te organiseren in deze ruimte.
Gevelontwerp
Het gevelontwerp en de keuze van de gevelmaterialen creëren een neutrale structuur naast en achter de Sint-Alfonsuskerk. Zo blijft het visuele overwicht van het kerkvolume in de Brabançonnestraat ongeschonden.
Een eenvoudig gevelraster opgebouwd uit betonnen vloerplaten en baksteen penanten omspant het volledige nieuwe volume. Hierbij werden de vaste geveldelen en invulelementen afgeleid uit een optimale functionaliteit van de individuele kamer:
de gesloten muurdelen bieden binnenin opstelruimte voor wandkasten en bedopstelling in de hoek.
centraal per kamer biedt het dubbelopendraaiend raam vanaf vloerniveau een mooi uitzicht naar de straat of de parktuin.
door de diepe opstelling van de ramen, en de plaatsing van de balustrade in het gevelvlak, ontstaat per kamer een kleine balkonruimte en wordt een (gedeeltelijke) afscherming tegen rechtstreekse zonne-inval geboden.
De vaste geveldelen worden voorzien in geprekaleide, ruwe baksteen in licht genuanceerde, grijze kleur. Het voegwerk, en de vloerranden in geprefabriceerd beton, worden toon op toon met de tint van het gevelmetselwerk uitgevoerd. De invulling van de gevelopeningen is voorzien in thermisch onderbroken aluminium buitenschrijnwerk, geanodiseerd in een warme bronskleur. De balustrades worden opgebouwd uit platstaal en eveneens in deze bronstint voorzien.
Bij de grote uitsnedes in het volume wordt het gevelraster doorgezet en afgewerkt met vlakke aluminium panelen in bronstint, afwisselend ingevuld met beglaasde stroken.
Deze bijzondere aanpak van de uitsnedes leidt tot een verschaling van de lengte van het gebouw en levert unieke plekken op: aan de straatzijde de inkomplaza, symmetrisch aan beide zijden van en achterom de Sint-Alfonsuskerk, en de intieme patio aan de tuinzijde met de afdeling van de paters en de gemeenschappelijke leefruimtes.
