Masterplan Vaartkom
Een consequent plan geeft de Vaartkom een eigen identiteit en kwaliteit
Openbare ruimte in een stad is van levensbelang. Het maakt of kraakt grotendeels haar uitstraling. Dat is niet alleen prettig voor bewoners en bezoekers, maar het is ook noodzakelijk om attractief te zijn en te blijven voor nieuwe inwoners, organisaties en bedrijven. Een goede openbare ruimte is m.a.w. niet enkel belangrijk omwille van humane redenen, maar ook omwille van een puur economische logica.
Daarom besloot de stad om - in primeur voor Leuven - een masterplan te laten maken dat de hele Vaartkom in al zijn verschillende aspecten toch een duidelijke identiteit kan geven. Geen vanzelfsprekende opdracht aangezien de Vaartkom uit verschillende delen bestaat, over vele jaren gespreid zal opgebouwd worden en - niet onbelangrijk - een rijke armada aan bouwheren kent.
Het gerenommeerde Antwerpse ontwerpbureau OMGEVING won samen met landschapsarchitecten OKRA uit Utrecht en het Atelier voor ruimtelijk advies uit Edegem, de wedstrijd die hiervoor uitgeschreven werd.
Samenhangend stelsel van straten, pleinen, parken, waterkanten enz.
Het winnende ontwerp is vooral gekozen omdat het de aanwezige kwaliteiten van het gebied - het water, de schaal, de zichten enz. - wil versterken door de aanleg van een aantrekkelijk netwerk van openbare ruimtes. Vandaag komen deze kwaliteiten te weinig tot uiting omdat er eenvoudigweg geen samenhangend stelsel is dat alle verschillende onderdelen van de Vaartkom (de Keizersberg, het Engels Plein, de vaartkom zelf, de nieuwe straten, pleinen en parken in de toekomstige woonwijk, het Dijlepad) met elkaar verbindt. De nieuwe overkoepelende structuur moet er voor zorgen dat de verschillende onderdelen van de Vaartkom niet langer een eiland vormen, maar een onderdeel worden van een groter geheel.
Eenheid in verscheidenheid
Concreet doet het masterplan telkens een uitspraak over de rol van de verschillende publieke plaatsen (straten, pleinen, bruggen enz.) en koppelt het hieraan - binnen een herkenbare Vaartkomstijl - bepaalde vormelijke elementen.
Neem nu de vele (toekomstige) pleinen in het gebied: het Engels Plein, het toekomstige plein voor het Openbaar Entrepot, het toekomstige activiteitenplein aan de silo's enz. Al deze pleinen moeten complementair met elkaar functioneren. Het masterplan zal dus een soort rolverdeling bepalen - vertrekkende vanuit het bestaande stadsontwerp en de RUP's - en ieder plein volgens deze visie een eigen functie en bijbehorende uitstraling geven … maar altijd binnen een soort Vaartkomstijl. Zo zullen pleinen waar grote manifestaties kunnen plaatsvinden anders ingericht worden dan pleinen die meer op de lokale bewoners gericht zijn, maar zullen beide gelijkaardige trekken hebben.
Wat de precieze Vaartkomstijlelementen zijn, ligt nog niet honderd procent vast. De ontwerpers hebben uiteraard al heel wat voorstellen, maar deze worden nu samen met de opdrachtgever verfijnd. Concreet gaat het over het gebruik van een bepaald soort boordstenen, de wijze waarop met groen omgegaan wordt, de manier waarop de bruggen zullen worden ingeplant enz.
Publiekprivate samenwerking
Het masterplan is opgevat om als toetskader te gebruiken voor alle toekomstige ontwerpen, zowel van de private bouwheren als voor de publieke delen. Zo krijgt de hele buurt een homogeen voorkomen. Alle partners zorgen zo mee voor een goede globale uitstraling van het gebied. Een win-win-win situatie voor:
de private bouwheren van wie de projecten in een interessante context komen te liggen
de ontwerpers van straten, pleinen en gebouwen van wie de realisaties versterkt worden door de homogene en doordachte context
en bovenal voor de stad en haar (toekomstige) inwoners die een aangenaam en interessant kader krijgen om in te leven
De komende maanden gaan de ontwerpers van het masterplan hun uitgangspunten verder concretiseren in samenwerking met de vele partners. De visie zal meteen ook scherp afgesteld moeten worden door de concrete plannen van een van de meest aansprekende onderdelen van het gebied: het Engels Plein.
Gegevens
- Ontwerp: ontwerpbureau OMGEVING i.sm. OKRA landschapsarchitecten, Atelier voor ruimtelijk advies
- Opdracht: AGSL en stad Leuven
